Каляндар атамнай эры — 16 кастрычніка

16 кастрычніка 1959 года здарылася незаўважная падзея, пра якую не напісалі ў прэсе. Наогул, грамадскасць не хутка даведалася пра здарэнне. «Халодная вайна» была ў разгары, а справа адбывалася на заводзе падвойнага (ваеннага і грамадзянскага) прызначэння.

ineel

"Нацыянальная лабараторыя тэхнікі і навакольнага асяроддзя Айдаха" (Idaho National Engineering and Environmental Laboratory, INEEL)

У ЗША з 1949 года існуе кантора пад назвай «Нацыянальная лабараторыя тэхнікі і навакольнага асяроддзя Айдаха» (Idaho National Engineering and Environmental Laboratory, INEEL). За малаўцямнай шыльдай хаваецца адзін з буйнейшых ядзерных комплексаў свету: плошча — 893 квадратных мілі, тысячы супрацоўнікаў, 52 рэактары, 11 падземных магільнікаў высокаактыўных адкідаў. За гады працы «Нацыянальная лабараторыя» назапасіла паўтоны плутонію, больш за 26 тонаў урану-235 і каля 40 тонаў урану-233.

У склад «Нацыянальнай лабараторыі» ўваходзіць і завод хімічнай апрацоўкі Айдаха (Idaho Chemical Processing Plant, ICPP). З 1953 да 1988 (паводле іншых звестак — да 1992) завод перапрацоўваў адпрацаванае ядзернае паліва з марскіх рэактараў і (пакідаючы гару небяспечных адкідаў) здабываў з яго уран-235 ды іншыя радыёактыўныя элементы — лантан, няптуній, крыптон і ксэнон. Менавіта на гэтым заводзе і здарыўся «інцыдэнт» 16 кастрычнiка 1959 года.

З-за пралікаў арганізацыі перапрацоўкі адбылася некантралюемая ядзерная рэакцыя даўжынёй каля 20 хвілін. 21 чалавек атрымаў дозу апраменьвання вышэй за звычайную, у тым ліку двое — вельмі высокую. Афіцыйныя звесткі кажуць пра памеры стратаў, большыя за 60 тысяч даляраў, але гэтая ацэнка не ўлічвае шкоду здароўю людзей і навакольнаму асяроддзю.

Паводле ўсё тых жа афіцыйных звестак, на заводзе здарыліся яшчэ два сур’ёзныя інцыдэнты — у 1961 і 1978 гадах. Варта ўлічыць, што далёка не пра ўсе здарэнні на ваенным заводзе ўрад распавядзе публіцы.

Атамная энэргетыка не пачынаецца і не заканчваецца на АЭС. Хімічныя заводы — адна з неад’емных частак ядзернай індустрыі. Яны не толькі выкідаюць радыёактыўнасць з-за аварый, але і вырабляюць горы таксічных і радыёактыўных адкідаў, якія застануцца ў спадчыну наступным пакаленням.


Добавить статью в закладки

One comment

  1. Лена Капут
    #1

    А никто не пробовал использовать ядерные отходу при производстве самогона? Моежет, процесс пойдет быстрее? Или первач окажется нажористей? А?
    Может, пора этим вопросам заняться Белорусской Академии Наук?